భువనగిరి కోట
ఏకాంతంగా నిలిచిన ఒక పెద్ద రాతిగుట్టపై భువనగిరి కోట ఉంది. తొలి బహమనీ రాజ్యానికి ఇది తూర్పు సరిహద్దు కోటగా మారింది.
- కాలం
- 14వ శతాబ్దం నుంచి లిఖిత ఆధారాల్లో ప్రస్తావన
- ప్రదేశం
- 17.5147° N, 78.8926° E
స్థానానికి మూలాధారం: OpenStreetMap node/3954691379
- స్థితి
- 1909 తర్వాతి కాలంలో ఈ కోట పరిస్థితి గురించి పరిశీలించిన మూలాల్లో వివరణ లేదు.

ఒకే భారీ గ్రానైట్ బండరాయి శిఖరంపై భువనగిరి కోట ఉంది. చుట్టుపక్కల పొలాలు, తాటిచెట్లకు పైన నునుపైన బండరాయి నిటారుగా పైకి లేస్తుంది.

భువనగిరి కొండపై బయటపడిన రాతి వాలులో మెట్ల పక్కన గుండ్రని రాతి బురుజు ఉంది. పళ్లాల్లాంటి పై అంచుగల రాతి గోడ బురుజు నుంచి వాలువెంట సాగుతుంది.
Photo: Gaurav.alaspure, via Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
వివరాలు
- ఈ కోట ఏకాంతంగా నిలిచిన ఒక పెద్ద రాతిగుట్టపై ఉంది. తూర్పు, దక్షిణ వైపుల నుంచి పైకి ఎక్కడం సాధ్యం కాదు. శిఖరాగ్రంలో కోటలోపలి దుర్గం ఉంది.Imperial Gazetteer 1909
- మొదటి బహమనీ సుల్తాన్ భువనగిరిని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. ఆ తరువాత అది ఆయన రాజ్యానికి తూర్పు సరిహద్దుగా మారింది.Haig 1907Warangal District Gazetteer 1976Somasekhara Sarma 1945
- అనపోత నాయకుడు పాలించిన ప్రాంతాల్లో త్రిభువనగిరి కూడా ఉందని 1369 నాటి ఐనవోలు శాసనం పేర్కొంటుంది.Epigraphia Telanganica 2023
- దోపిడీ దాడులు చేసే పాప్రా, భువనగిరి జిల్లాలోని షాపూర్లో కోట నిర్మించి, భువనగిరి, వరంగల్లను దోచుకున్నాడు.Imperial Gazetteer 1909Haig 1907
- సుల్తాన్ అలా-ఉద్-దిన్ హసన్ రెండవ దండయాత్రలో, సుమారు 1355–56లో బహమనీలు భువనగిరిని స్వాధీనం చేసుకున్నారని యశోదాదేవి పేర్కొంటారు. కొన్ని సంవత్సరాల తరువాత కాపయ నాయకుని కుమారుడు వినాయకదేవుడు భువనగిరిని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నా, అది కొద్దికాలమే ఆయన ఆధీనంలో నిలిచింది.Yashoda Devi 1975
- తరువాతి అధ్యయనాలు పాప్రాను పాపడు అని పిలుస్తాయి. తెలంగాణలో అతను సర్దార్ సర్వాయి పాపన్నగా గుర్తుండిపోయాడు. భువనగిరిపై అతని దాడి 1708 జూన్ 1న, ప్రవక్త జన్మదిన పండుగ రోజున జరిగిందని ఈటన్ పేర్కొన్నారు. కాపలాదారులు అప్రమత్తం కావడంతో కోటపై దాడి విఫలమైంది.Eaton 2005, p. 166
- దాడి చేసినవారు భువనగిరి పట్టణాన్ని కొన్ని గంటలపాటు దోచుకుని, 2,000 నుంచి 3,000 మంది బందీలతో వెనుదిరిగారని రిచర్డ్స్, నారాయణరావు పేర్కొన్నారు. తన మనుషులు వెళ్లిపోతున్నప్పుడు పాపడు వడ్ల కుప్పలను తగలబెట్టించాడు. ఆ పొగ వల్ల వారు కోటలోని తుపాకులకు కనిపించకుండా పోతారని అతని ఆలోచన.Richards & Narayana Rao 1980, p. 502Eaton 2005, p. 166
చారిత్రక ఛాయాచిత్రాలు
ఈ ఛాయాచిత్రాలు ఒక శతాబ్దం లేదా అంతకంటే ముందు ప్రచురించబడ్డాయి. తరువాతి మరమ్మతులు, పునరుద్ధరణలకు ముందున్న స్మారక చిహ్నాల రూపాన్ని ఇవి చూపిస్తాయి.

before 1928 తీసిన ఛాయాచిత్రం
1925–26 నివేదిక బండకొండపై ఉన్న భువనగిరి కోటను ఈ దృశ్యంలో చూపిస్తుంది. కొండ అడుగున రహదారి పక్కన చిన్న భవనం ఉంది. ఆ నివేదిక 1928లో ప్రచురితమైంది.
Photo: Hyderabad Archaeological Department, Annual Report of the Archaeological Department of H.E.H. the Nizam's Dominions for 1925-26, 1928 · Public domain

before 1928 తీసిన ఛాయాచిత్రం
1925–26 నివేదిక ఈ వంపు ద్వారాన్ని భువనగిరి కోట మొదటి ద్వారంగా పేర్కొంది. చెక్కిన రాతి గోడల మధ్య మెట్లు వంపు గుండా పైకి వెళ్తాయి. నివేదిక 1928లో ముద్రితమైంది.
Photo: Hyderabad Archaeological Department, Annual Report of the Archaeological Department of H.E.H. the Nizam's Dominions for 1925-26, 1928 · Public domain

before 1928 తీసిన ఛాయాచిత్రం
భువనగిరి బండకొండ నున్నని, బోసిన వాలులతో పైకి లేచింది. దాని పక్కన రాతి గోడలు, మెట్లు పైకి సాగుతున్నాయి. శిఖరంపై శిథిలమైన భవనం ఉంది. ఈ ఛాయాచిత్రం 1928లో ప్రచురితమైంది.
Photo: Hyderabad Archaeological Department, Annual Report of the Archaeological Department of H.E.H. the Nizam's Dominions for 1925-26, 1928 · Public domain

before 1928 తీసిన ఛాయాచిత్రం
1925–26 నివేదిక భువనగిరి కొండపై ఉన్న కోటను ఈ సాధారణ దృశ్యంలో చూపిస్తుంది. బండకొండ పైభాగం వెంట శిథిలమైన గోడలు, భవనాలు ఉన్నాయి. నివేదిక 1928లో ముద్రితమైంది.
Photo: Hyderabad Archaeological Department, Annual Report of the Archaeological Department of H.E.H. the Nizam's Dominions for 1925-26, 1928 · Public domain

before 1928 తీసిన ఛాయాచిత్రం
కొనదేలిన వంపులున్న ఈ పైకప్పులేని మండపం భువనగిరి కోటలోని బారాదరి. దాని పైగోడ కూలిపోయింది. హైదరాబాద్ పురావస్తు శాఖ ఈ ఛాయాచిత్రాన్ని 1928లో ప్రచురించింది.
Photo: Hyderabad Archaeological Department, Annual Report of the Archaeological Department of H.E.H. the Nizam's Dominions for 1925-26, 1928 · Public domain
ఇలా కూడా నమోదైంది
- Bhongir
- Bhuvanagiri
- Bhonagir
- Tribhuvanagiri