రామప్ప చెరువు
పాలంపేట రామప్ప ఆలయం పక్కనే ఉన్న చెరువును రామప్ప చెరువు అంటారు. ఆలయ ప్రాంగణంలోని 1213 శాసనం ఈ చెరువును రేచర్ల రుద్రుడికి ఆపాదిస్తుంది; అతను చెరువు పక్కన ఒక పట్టణాన్నీ స్థాపించాడు.
- కాలం
- కాకతీయులు, క్రీ.శ. 1213
- తేదీ
- 1213 CE (Saka 1135)
- నిర్మాణానికి ఆదేశించినవారు
- రేచర్ల రుద్రుడు, గణపతిదేవుడి సేనాధిపతి
- నిర్మాణంలో వాడిన పదార్థాలు
- మట్టి కట్ట
- ప్రదేశం
- 18.2385° N, 79.9398° E
స్థానానికి మూలాధారం: Wikidata Q28054727
- స్థితి
- 1981లో వినియోగంలో ఉంది.

సరస్సు అంచున ఉన్న ఎత్తైన ఒడ్డుపై నుంచి రామప్ప సరస్సును చూస్తున్న దృశ్యం. విశాలమైన నీటిపై మూడు చిన్న పడవలు తేలుతున్నాయి.
Photo: Thirumal Prasad Patil, via Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

రామప్ప సరస్సు అంచున రాతి నీటి విడుదల బురుజు ఉంది. రాతి స్తంభాలపై నిర్మించిన ఇరుకైన పాదచారుల వంతెన దాన్ని ఒడ్డుతో కలుపుతుంది. ఈ తరహా బురుజుల్లో సాధారణంగా నీటి విడుదల గేట్లు ఉంటాయి.
Photo: Thirumal Prasad Patil, via Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
వివరాలు
- ఆలయ ప్రాంగణంలోని 1213 నాటి శాసనం ప్రకారం, రేచర్ల రుద్రుడు ఒక పట్టణాన్ని, చెరువును నిర్మించాడు. చెరువు “సముద్రంలా నిలిచి”, “ఆ పట్టణానికి అద్దంలా కనిపిస్తుంది” అని శాసనం వర్ణిస్తుంది.Epigraphia Telanganica 2023
- ఈ శాసనం ఆధారంగా సరస్సు తవ్వకాన్ని శక 1135 (క్రీ.శ. 1213)గా పరబ్రహ్మ శాస్త్రి తేదీ నిర్ణయించారు. ఆలయంతో పాటు దాదాపు అదే సమయంలో చెరువునూ నిర్మించి ఉండవచ్చు.Parabrahma Sastry 1978
- సుమారు 2,000 అడుగుల పొడవు, 56 అడుగుల ఎత్తున్న మట్టి ఆనకట్ట అర్ధచంద్రాకారంగా ఉన్న కొండల శ్రేణి మధ్య అడ్డుకట్ట వేసింది.Rama Rao 1966
- సేనాధిపతి చెరువును, దాని కట్టపై అటుకూరు అనే పట్టణాన్నీ నిర్మించాడని ఎం. రామారావు నమోదు చేశారు. ఆ పట్టణంలో రుద్రేశ్వర ఆలయం ఉండేది.Rama Rao 1966
- మేడివాగు, రాళ్లవాగు ప్రవాహాలకు అడ్డంగా ఆనకట్టలు కట్టారు. పరీవాహక ప్రాంతం సుమారు 184 చదరపు కిలోమీటర్లు. సరస్సు నుంచి వోగర్, వీర్ల, బురుగు, సోమి అనే నాలుగు ప్రధాన కాలువలు బయలుదేరుతాయి.District Census Handbook 1986
- అటవీ కొండల దిగువన, ఆలయానికి నైరుతి దిశలో రామప్ప చెరువు ఉందని యునెస్కో పత్రం పేర్కొంటుంది. చెరువు నుంచి నీరు వెళ్లే దిశలో ఆలయం ఉంది.UNESCO dossier 2017
- వోగెరు కాలువ చెరువు నుంచి బయలుదేరి, ఆలయానికి పశ్చిమం వైపుగా ప్రవహిస్తూ చుట్టుపక్కల పొలాలకు నీరు అందిస్తుందని నామినేషన్ పత్రం పేర్కొంటుంది.UNESCO dossier 2017
చారిత్రక ఛాయాచిత్రాలు
ఈ ఛాయాచిత్రాలు ఒక శతాబ్దం లేదా అంతకంటే ముందు ప్రచురించబడ్డాయి. తరువాతి మరమ్మతులు, పునరుద్ధరణలకు ముందున్న స్మారక చిహ్నాల రూపాన్ని ఇవి చూపిస్తాయి.

before 1917 తీసిన ఛాయాచిత్రం
రామప్ప చెరువు కట్ట తూర్పు చివరనున్న దేవాలయం లోపలి భాగం ఈ ఛాయాచిత్రంలో కనిపిస్తుంది. చెక్కిన స్తంభాల మధ్య రాతి నంది గర్భగుడి ప్రవేశద్వారానికి ఎదురుగా ఉంది. ఈ ఛాయాచిత్రం 1917లోనూ, తిరిగి 1922లోనూ ప్రచురితమైంది.
Photo: Hyderabad Archaeological Department, The Temples at Palampet (Memoirs of the Archaeological Survey of India 6), 1922 · Public domain

before 1917 తీసిన ఛాయాచిత్రం
ఈ ద్వారం రామప్ప చెరువు కట్ట పశ్చిమ చివరనున్న ఆలయానిది. గర్భగుడిలో శివలింగం ఉంది. ఈ ఛాయాచిత్రం 1915–16 నివేదికలో, మళ్లీ 1922లో ప్రచురితమైంది.
Photo: Hyderabad Archaeological Department, The Temples at Palampet (Memoirs of the Archaeological Survey of India 6), 1922 · Public domain
ఇలా కూడా నమోదైంది
- Ramappa Cheruvu
- Ramappa tank
- Palampet tank
- Palampet lake
- Atukuru